Η δωρεά οργάνων αποτελεί την πιο απτή απόδειξη αλτρουϊσμού, μετατρέποντας την απώλεια σε ελπίδα και προσφέροντας μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή. Το 2025 καταγράφηκε ως μια χρονιά-σταθμός για το υγειονομικό σύστημα της χώρας μας, σημειώνοντας για πέμπτη συνεχή χρονιά μια εντυπωσιακή αυξητική πορεία.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Η συστηματική αναδιοργάνωση των υποδομών, η ενεργός συμμετοχή των εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας και η ευαισθητοποίηση των πολιτών διαμόρφωσαν ένα νέο τοπίο στις μεταμοσχεύσεις συμπαγών οργάνων στην Ελλάδα.
Η εικόνα της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας σε αριθμούς
Κατά τη διάρκεια του 2025, καταγράφηκαν 137 αποβιώσαντες δότες συμπαγών οργάνων, αριθμός που αντιπροσωπεύει αύξηση της τάξεως του 23% σε σύγκριση με το 2024. Χάρη στη γενναιοδωρία των οικογενειών τους, πραγματοποιήθηκαν 285 μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες δότες. Παράλληλα, η προσφορά 93 ζώντων δοτών —92 για μεταμόσχευση νεφρού και 1 για μεταμόσχευση ήπατος— ανέβασε τον συνολικό αριθμό των ευεργετηθέντων ασθενών στους 388.
Ο δείκτης δωρεάς οργάνων διαμορφώθηκε στα 13,1 δότες ανά εκατομμύριο πληθυσμού, παρουσιάζοντας συνεχή άνοδο τα τελευταία έτη. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) παραμένει προσηλωμένος στον στρατηγικό στόχο για την επίτευξη του ευρωπαϊκού μέσου όρου έως το 2030, ο οποίος μεταφράζεται σε τουλάχιστον 200 αξιοποιήσιμους αποβιώσαντες δότες ετησίως.
Ο κομβικός ρόλος των ΜΕΘ και ο θεσμός των τοπικών συντονιστών
Στην αλυσίδα της δωρεάς οργάνων, οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) των νοσοκομείων της χώρας αποτελούν τον θεμέλιο λίθο. Για το 2025, ιδιαίτερη δραστηριότητα επέδειξαν οι ΜΕΘ μεγάλων νοσοκομειακών ιδρυμάτων, όπως τα ΓΝΝΘΑ «Σωτηρία», ΠΓΝ «Αττικόν», ΓΝΑ ΚΑΤ, ΓΝΑ Κοργιαλένειο-Μπενάκειο (ΕΕΣ), ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου», ΠΓΝ Ιωαννίνων, ΠΓΝ Ρίου Πατρών και ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός».
Καταλυτική στην ενίσχυση του συστήματος υπήρξε η τοποθέτηση και δραστηριοποίηση των Τοπικών Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων (ΤΣΜ) στα νοσοκομεία. Οι ΤΣΜ συμβάλλουν καθοριστικά στον έγκαιρο εντοπισμό και την παρακολούθηση δυνητικών δοτών, στη διαχείριση της επικοινωνίας με τις οικογένειες των ασθενών με απόλυτο σεβασμό και διαφάνεια, καθώς και στη διασύνδεση των εμπλεκόμενων κλινικών. Παράλληλα, οι συντονιστές ανέπτυξαν ευρύ εκπαιδευτικό και ενημερωτικό έργο, πραγματοποιώντας δεκάδες μαθήματα σε υγειονομικούς και εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης.
Ψηφιακές πρωτοβουλίες και η ανταπόκριση της κοινωνίας
Μία από τις πιο αποτελεσματικές δράσεις της χρονιάς υπήρξε η ενημερωτική εκστρατεία που υλοποιήθηκε σε συνεργασία του Υπουργείου Υγείας, της ΗΔΙΚΑ και του ΕΟΜ. Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Δωρεάς Οργάνων, απεστάλη ενημερωτικό μήνυμα σε 3,5 εκατομμύρια πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι στην άυλη συνταγογράφηση.
Η ανταπόκριση των πολιτών υπήρξε άμεση:
- Μέσα σε μόλις 10 ημέρες, η επισκεψιμότητα στην ιστοσελίδα του ΕΟΜ αυξήθηκε κατά 1.200%, φτάνοντας τις 65.000 επισκέψεις.
- Στο ίδιο χρονικό διάστημα πραγματοποιήθηκαν περίπου 15.000 νέες εγγραφές στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων.
- Έως το τέλος του 2025, το Μητρώο αριθμούσε συνολικά 57.000 εγγεγραμμένους δωρητές, σημειώνοντας εντυπωσιακή αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Αναλυτικά στοιχεία μεταμοσχεύσεων ανά όργανο
Η μεταμοσχευτική δραστηριότητα κάλυψε το σύνολο των συμπαγών οργάνων, με εξειδικευμένα κέντρα να πραγματοποιούν τις επεμβάσεις:
Μεταμοσχεύσεις νεφρού
Ο νεφρός παραμένει το όργανο με τη μεγαλύτερη ζήτηση και τον υψηλότερο αριθμό μεταμοσχεύσεων. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 284 μεταμοσχεύσεις νεφρού (192 από αποβιώσαντες δότες και 92 από ζώντες δότες). Η πλειονότητα των επεμβάσεων διενεργήθηκε στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Λαϊκό», στο «Ιπποκράτειο» Θεσσαλονίκης, στον «Ευαγγελισμό», στο ΠΓΝ Πατρών (Ρίο), στο ΠΓΝ Ιωαννίνων και στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα ποσοστά επιτυχούς έκβασης των νεφρικών μεταμοσχεύσεων άγγιξαν το 92% για μοσχεύματα από αποβιώσαντες δότες και το 98% για μεταμοσχεύσεις από ζώντες δότες στο πρώτο έτος.
Μεταμοσχεύσεις ήπατος, καρδιάς και πνευμόνων
- Ήπαρ: Πραγματοποιήθηκαν 67 μεταμοσχεύσεις από αποβιώσαντες δότες και 1 από ζώντα δότη. Παράλληλα, 19 ηπατικά μοσχεύματα αξιοποιήθηκαν στο εξωτερικό μέσω διακρατικών συνεργασιών.
- Καρδιά: Διενεργήθηκαν 23 μεταμοσχεύσεις καρδιάς στην Ελλάδα. Επιπλέον, 15 καρδιακά μοσχεύματα αξιοποιήθηκαν σε εξειδικευμένα κέντρα του εξωτερικού για ασθενείς που βρίσκονταν σε άμεση ανάγκη.
- Πνεύμονες: Πραγματοποιήθηκαν 12 μεταμοσχεύσεις πνευμόνων, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ανάπτυξη του εξειδικευμένου αυτού προγράμματος στη χώρα μας.
Προοπτικές και η επόμενη μέρα
Τα αποτελέσματα του 2025 επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα πραγματοποιεί σταθερά βήματα προόδου στον τομέα των μεταμοσχεύσεων. Η ενίσχυση της διαφάνειας, η επιστημονική κατάρτιση του υγειονομικού προσωπικού, η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και η καλλιέργεια κουλτούρας δωρεάς οργάνων συνθέτουν το πλαίσιο για ένα βιώσιμο και αποτελεσματικό Σύστημα Μεταμοσχεύσεων.
Όπως επισημαίνει ο Πρόεδρος του ΕΟΜ, Καθηγητής Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, η αύξηση των μεταμοσχεύσεων δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Με οδηγό τη συνεργασία, τη συνέπεια και τον σεβασμό προς τους δότες και τις οικογένειές τους, η προσπάθεια συνεχίζεται ώστε κάθε ασθενής που βρίσκεται σε λίστα αναμονής να έχει την ευκαιρία για μια νέα αρχή.
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΩΝ ΣΥΜΠΑΓΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ 2025