Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
Δεδομένα που έρχονται από το φετινό συνέδριο της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (American Diabetes Association – ADA) δείχνουν ότι τα συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) με τη συμβολή ομάδων υπό την καθοδήγηση των φαρμακοποιών βοηθούν τους ηλικιωμένους με διαβήτη τύπου 2 να αποτρέψουν την υπογλυκαιμία, να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να προτρέψουν τη λήψη ασφαλέστερων φαρμάκων.
Το PharmacyTimes.com σε άρθρο του αναφέρεται στο θέμα το οποίο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η υπογλυκαιμία παραμένει μια από τις πιο σοβαρές απειλές που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι με διαβήτη τύπου 2 (T2D). Γενικότερα η υπογλυκαιμία σε μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν ινσουλίνη μπορεί να προκαλέσει πτώσεις, γνωστική έκπτωση, επισκέψεις στα επείγοντα και θάνατο, αναδεικνύοντας την ανάγκη για παρεμβάσεις πέρα από την απλή ανίχνευση του συμβάντος.
Η συνεχής καταγραφή γλυκόζης μειώνει την υπογλυκαιμία σε ενήλικες άνω των 65 ετών, αλλά απαιτείται δομημένη εκπαίδευση για τη μετατροπή των τάσεων της καταγραφής σε εφαρμόσιμες πράξεις πρόληψης.
Νέα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στις Επιστημονικές Συνεδρίες της ADA το 2026 υποδηλώνουν ότι ο συνδυασμός της συνεχούς παρακολούθησης της γλυκόζης (CGM) με ομαδικές εκπαιδευτικές συνεδρίες υπό την καθοδήγηση φαρμακοποιών μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αυτοί οι ασθενείς υψηλού κινδύνου κατανοούν και διαχειρίζονται τα επίπεδα γλυκόζης τους.
Το Φορτίο της Υπογλυκαιμίας σε Ηλικιωμένους Ενήλικες
Η υπογλυκαιμία πλήττει δυσανάλογα τους ηλικιωμένους με ΣΔ2, έναν πληθυσμό που αυξάνεται ραγδαία και συχνά αποκλείεται από κλασικές κλινικές μελέτες. Τα συστήματα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) έχουν αναδειχθεί ως ένα πολύτιμο εργαλείο για την καλύτερη ανίχνευση της υπογλυκαιμίας σε αυτήν την ομάδα. Στοιχεία δείχνουν ότι μπορούν να μειώσουν τα υπογλυκαιμικά επεισόδια κατά περισσότερο από 50% σε σύγκριση με τη συνήθη παρακολούθηση σε άτομα άνω των 65 ετών. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, η ανίχνευση από μόνη της δεν αρκεί. Η μετάφραση των δεδομένων του CGM σε ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς απαιτεί δομημένη εκπαίδευση και υποστήριξη -ιδιαίτερα για ασθενείς που ενδέχεται να έχουν περιορισμένο επίπεδο γνώσεων για την υγεία, επιβάρυνση από την πολυφαρμακία ή απουσία επίγνωσης/αδυναμία αντίληψης της υπογλυκαιμίας.
Η μελέτη SAGE: Συνεχής Καταγραφή Γλυκόζης (CGM) συν Ομαδική Εκπαίδευση
Η κλινική δοκιμή με αντικείμενο την Ασφαλέστερη Γήρανση με παρακολούθηση του Διαβήτη (SAGE, NCT06296485) σχεδιάστηκε για να καλύψει αυτό το κενό. Η μελέτη περιέλαβε ενήλικες 75 ετών και άνω με ΣΔΤ2 (Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2) που χρησιμοποιούν ινσουλίνη, οι οποίοι ξεκίνησαν τη χρήση συστήματος Συνεχούς Καταγραφής Γλυκόζης (CGM ) και τη συνδύασαν με 2 διαδικτυακές ομαδικές συνεδρίες υπό την καθοδήγηση φαρμακοποιού, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με διαφορά ενός μήνα. Οι συνεδρίες επικεντρώθηκαν στην ανασκόπηση και συζήτηση υπογλυκαιμικών επεισοδίων που εντοπίστηκαν από το CGM και αναφέρθηκαν από τους συμμετέχοντες.
Οι ερευνητές ανέλυσαν λεπτομερείς σημειώσεις πεδίου από 32 ομαδικές συνεδρίες που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιουλίου 2024 και Οκτωβρίου 2025, συλλέγοντας δεδομένα από 61 συμμετέχοντες (μέση ηλικία 79.8 ± 3.4 έτη, 34 γυναίκες, 27 άνδρες) χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση θεμελιωμένης θεωρίας (grounded theory).
Τα 4 βασικά θέματα που ανέδειξε η μελέτη
Η θεματική ανάλυση των σημειώσεων των συνεδριών αποκάλυψε τέσσερις γενικές θεματικές ενότητες που καταδεικνύουν το πώς η σκέψη και η συμπεριφορά των συμμετεχόντων εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια της παρέμβασης.
Η γνωσιακή μετατόπιση ήταν το πρώτο στοιχείο που εντοπίστηκε, αντανακλώντας τη μετάβαση από μία αντιδραστική σε μία προληπτική διαχείριση της γλυκόζης, μία διαχείριση που απομακρύνθηκε από τη λογική της απλής αποφυγής των υψηλών και χαμηλών επιπέδων προς την κατεύθυνση της ενεργού διατήρησης του σακχάρου εντός του εύρους-στόχου.
Η προληπτική αντιμετώπιση αναδείχθηκε ως ένα δεύτερο στοιχείο καθώς οι συμμετέχοντες άρχισαν να συνδυάζουν τα δεδομένα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM) σε πραγματικό χρόνο με πληροφορίες από τις ομαδικές συζητήσεις, προκειμένου να τροποποιήσουν τις καθημερινές τους συνήθειες, να εντοπίσουν τις βαθύτερες αιτίες των υπογλυκαιμικών επεισοδίων και να αναγνωρίσουν την προηγουμένως μη ανιχνευμένη άγνοιά τους για την υπογλυκαιμία και τις νυχτερινές υπογλυκαιμίες.
Το αυξημένο αίσθημα συναισθηματικής ασφάλειας αποτέλεσε ένα τρίτο αξιοσημείωτο εύρημα, με τους συμμετέχοντες να αναφέρουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αίσθημα ασφάλειας όσον αφορά την ικανότητά τους να προλαμβάνουν και να αντιμετωπίζουν μελλοντικά επεισόδια χαμηλού σακχάρου.
Ένα τέταρτο θέμα, η αυξημένη αυτοπεποίθηση στην αυτοδιαχείριση, αναδείχθηκε συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια των συνεδριών παρακολούθησης. Οι συμμετέχοντες ξεκίνησαν συζητήσεις με τους δικούς τους επαγγελματίες υγείας, οι οποίες οδήγησαν συχνά στη διακοπή συνταγογράφησης φαρμάκων υψηλού κινδύνου για τον διαβήτη, ένα αποτέλεσμα συνεπές με ευρήματα από πρόσφατες κλινικές δομές παρεμβάσεων υπό την καθοδήγηση φαρμακοποιών, τα οποία δείχνουν ασφαλέστερη συνταγογράφηση σε ποσοστό έως και 28% των ασθενών που προσεγγίστηκαν.
Επιπτώσεις για τη Φαρμακευτική Πρακτική
Αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον μοναδικό και διαρκώς διευρυνόμενο ρόλο των κλινικών φαρμακοποιών στη φροντίδα του διαβήτη. Παρεμβάσεις με επικεφαλής φαρμακοποιούς που στοχεύουν σχήματα επιρρεπή στην υπογλυκαιμία έχουν επιδείξει μετρήσιμες βελτιώσεις στην ασφάλεια συνταγογράφησης σε ηλικιωμένους ενήλικες με ΣΔ2, και η μελέτη SAGE υποδηλώνει ότι η ομαδική, βιωματική εκπαίδευση ενισχύει αυτά τα κέρδη ενισχύοντας την αυτονομία των ασθενών. Όταν οι ασθενείς προσέρχονται στα ραντεβού τους «εξοπλισμένοι» με δεδομένα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης και τη γνώση της κατάλληλης ορολογίας για να περιγράψουν τις εμπειρίες τους, οι συζητήσεις για την απλοποίηση ή τη διακοπή περιττών φαρμάκων γίνονται πιο προσιτές.
Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα εξατομικευμένα δεδομένα CGM σε συνδυασμό με την καθοδήγηση από ειδικούς για την επίλυση προβλημάτων συνδέονται με πιο ενεργή, προληπτική αυτοδιαχείριση. Συνιστούν μάλιστα ότι οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να εξετάσουν εάν αυτή η συνδυαστική προσέγγιση μειώνει τις μακροχρόνιες επιπλοκές που σχετίζονται με την υπογλυκαιμία σε διαφορετικούς πληθυσμούς ηλικιωμένων ενηλίκων.