Από τον Χαράλαμπο Πετρόχειλο
«Στην Ελλάδα δεν συζητείται καν ο ρόλος των νοσοκομειακών φαρμακοποιών και δεν προβάλλεται το νοσοκομειακό φαρμακείο ως πυλώνας εξυπηρέτησης των πολιτών, αδιευκρίνιστο για ποιους λόγους, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη», επισημαίνει στο DailyPharmaNews η Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ) και Διευθύντρια στο ενοποιημένο Φαρμακείο του νοσοκομείου Σισμανόγλειο – Αμαλία Φλέμινγκ. Δέσποινα Μακριδάκη
«Την ίδια στιγμή, όταν γίνεται συνεχώς κουβέντα για το θέμα της διάθεσης των Φαρμάκων Υψηλού Κόστους και το Υπουργείο Υγείας αναφέρεται σε τρεις πυλώνες για την καλύτερη εξυπηρέτηση του κόσμου, δηλαδή τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, τη αποστολή κατ’ οίκον μέσω κούριερ και τη διάθεση μέσα από τα φαρμακεία της κοινότητας, τεχνηέντως αποσιωπείται ότι η εξυπηρέτηση των εξωτερικών ασθενών είναι κατοχυρωμένη και πραγματοποιείται από το 2012 αδιαλείπτως σε σημαντικό βαθμό από πολλά νοσοκομεία στην επικράτεια.
Αυτό που θα θέλαμε να πληροφορήσουμε επίσης είναι ότι η σχέση μας με τους ασθενείς αυτούς είναι ιδιαίτερα στενή. Τους δίνουμε φάρμακα σε μηνιαία βάση, τους παρακολουθούμε, μας γνωρίζουν με το μικρό μας όνομα, τους γνωρίζουμε κι εμείς με το μικρό τους όνομα, ξέρουμε τι άλλα φάρμακα παίρνουν, τους δίνουμε συμβουλές. Υπάρχει μία σχέση εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Για παράδειγμα από το φαρμακείο του νοσοκομείου μας εξυπηρετούνται τουλάχιστον 200-230 εξωτερικοί ασθενείς το μήνα. Ο αριθμός αυτός ποικίλει από νοσοκομείο σε νοσοκομείο. Για παράδειγμα σ’ ένα νοσοκομείο της περιφέρειας όπως στα Χανιά μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος αυτός ο αριθμός καθώς πρόκειται για ένα νομαρχιακό νοσοκομείο, όπου εξυπηρετείται όλος ο κόσμος του νομού ενώ στην Αθήνα για έναν ασθενή υπάρχουν πολλές διαφορετικές δυνατότητες να εξυπηρετηθεί. Βέβαια νοσοκομεία με περισσότερους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς θα είχαν τη δυνατότητα να εξυπηρετήσουν περισσότερους ανθρώπους».
Της ίδιας της κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση που δεν γίνεται καμία αναφορά από το Υπουργείο Υγείας στα νοσοκομειακά φαρμακεία ως έναν ακόμη πυλώνα εξυπηρέτησης των πολιτών που λαμβάνουν Φάρμακα Υψηλού Κόστους, παρόλο που της κάνει θετικότατη εντύπωση ότι η Διοικήτρια του κ. Θεανώ Καρποδίνη έχει καταθέσει την εκτίμησή της για το έργο που προσφέρουν οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί. «Έχει τύχει να είναι σε συνάντηση στο Υπουργείο και να το λέει ευθαρσώς μπροστά σε όλους τους υπηρεσιακούς παράγοντες αυτό το πράγμα, ότι οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί προσφέρουμε σπουδαίο έργο, Και είναι πολύ σημαντικό για εμάς ότι η Διοικήτρια του ΕΟΠΥΥ σέβεται και υπολογίζει τη δουλειά που κάνουμε. Από την άλλη το Υπουργείο Υγείας δεν έχει κάνει καμία αναφορά στην προσφορά των νοσοκομειακών φαρμακείων και δεν μας έχει απευθύνει καμία πρόσκληση να δούμε καλύτερα και να συζητήσουμε από κοντά αυτόν τον ρόλο που έχουμε και μπορούμε να συμβάλλουμε ουσιαστικά στα διάφορα στάδια της αλυσίδας για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών για τα ΦΥΚ. Το Υπουργείο Υγείας οφείλει να προβάλει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης και από τα φαρμακεία των νοσοκομείων. Τι να κάνω εγώ, όταν δεν το κάνει; Το έχω πει πολλές φορές. Πρέπει να αξιοποιούνται όλες οι δυνατότητες της αλυσίδας φαρμάκου ώστε ο ασθενής να εξυπηρετείται πάντα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Θεωρούμε ότι το κράτος οφείλει να χρησιμοποιεί όλα τα κομμάτια της αλυσίδας για την εξυπηρέτηση των ασθενών και επίσης εδώ θα πρέπει να τονίσω την ιδιαίτερα υψηλή επιστημονική κατάρτιση των νοσοκομειακών φαρμακοποιών και την εξειδικευμένη εμπειρία σε φάρμακα που χρήζουν ιδιαίτερης διαχείρισης».
Άλλωστε, όπως επισημαίνει η κα Δ. Μακριδάκη, παντού στο κόσμο για την πλειοψηφία των φαρμάκων που στη χώρα μας τα έχουμε βαφτίσει Φάρμακα Υψηλού Κόστους, κακώς κατά την ίδια κι αυτό μάλιστα το χαρακτηρίζει «παγκόσμια πρωτοτυπία», την ευθύνη την έχουν οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί. «Πουθενά την ευθύνη γι΄ αυτά τα φάρμακα δεν την έχουν άλλα κανάλια».
Για την ίδια έχει πολύ μεγάλη σημασία να σταθούν όλοι στο που πρέπει να ξεκινάει και ξεκινάει η χορήγηση ενός ιδιαίτερου φαρμάκου που στη χώρα μας τα έχουμε βαφτίσει ΦΥΚ. «Ψάξε σε όλη την υφήλιο. Ο όρος Φάρμακα Υψηλού Κόστους δεν χρησιμοποιείται πουθενά αλλού παρά μόνο στην Ελλάδα. Μπορεί να είναι φάρμακα μίας ιδιαίτερης διαχείρισης. Μπορεί να είναι φάρμακα μίας ιδιαίτερης στήριξης, Μπορεί να είναι φάρμακα με μία ιδιαιτερότητα οικονομική αντιμεπώπιση αλλά ο όρος “Φάρμακα Υψηλού Κόστους” είναι πια ένας παρωχημένος χαρακτηρισμός που δημιουργήθηκε στα πρώτα μνημονιακά χρόνια με τις εντολές του Καρόνε και της ομάδας του για μείωση των προϋπολογισμών των νοσοκομείων. Κάποιοι ονόμασαν έτσι τα καινοτόμα φάρμακα της εποχής εκείνης, φάρμακα που οπουδήποτε στον κόσμο διακινούνται μέσα από νοσοκομειακές δομές υπό την ευθύνη φαρμακοποιών που έχουν διασύνδεση με το νοσοκομείο.
Δεν μιλάμε για τα φάρμακα που δίνονται μόνο μέσα στο νοσοκομείο. Μιλάμε για τα φάρμακα που η χρήση τους ξεκινά μέσα στο νοσοκομείο και μπορεί να συνεχιστεί και στο σπίτι. Ένας ρευματολογικός παράγοντας, ένα αιματολογικό υποδόριο σκεύασμα που το κάνεις σαν χημειοθεραπεία αλλά υποδόρια είναι αυτής της κατηγορίας. Φαντάζεστε όλα αυτά τα φάρμακα που έχουν μία ιδιαιτερότητα στον τρόπο χορήγησης και στον τρόπο ελέγχου αντίδρασης του ασθενή π.χ. εάν ανεβάζει πίεση, εάν μπορεί να κάνει μία αλλεργική αντίδραση κτλ να χορηγούνται στο σπίτι χωρίς να υπάρχει μία παρακολούθηση από τον φαρμακοποιό που τον παρακολουθούσε στο νοσοκομείο;
Κι εδώ οφείλουμε να επισημάνουμε ότι αναμένουμε ακόμη την τροπολογία που αφορά την Ομάδα Εξυπηρέτησης Ασθενών στο Σπίτι (ΟΙΚΟΘΕΝ κλπ) όπου ακόμη δεν εμπεριέχεται ο νοσοκομειακός φαρμακοποιός»
Η Ελλάδα τελευταία σε αριθμό νοσοκομειακών φαρμακοποιών στην Ευρώπη
Και «δυστυχώς», όπως λέει η κ. Μακριδάκη, «αυτή τη στιγμή η απαξίωση της ειδικότητας της νοσοκομειακής φαρμακευτικής την αποδεικνύουν οι ίδιοι οι αριθμοί. Η Ελλάδα είναι η τελευταία χώρα στην Ευρώπη σε αριθμό νοσοκομειακών φαρμακοποιών ανά εκατομμύριο πληθυσμού. Μόλις 29 νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί ανά ένα εκατομμύριο ανθρώπους και μάλιστα συμπεριλαμβανομένου του επικουρικού προσωπικού. Εάν βγάλουμε το επικουρικό προσωπικό δεν είμαστε ούτε είκοσι ανά εκατομμύριο. Κι αυτό όταν ο μέσος όρος είναι πάνω από 550 νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί ανά εκατομμύριο πληθυσμού. Η Κύπρος έχει πάνω από 70 νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς ανά εκατομμύριο πληθυσμού. Η Σερβία έχει 254 νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς. Η Νορβηγία έχει 780 με πληθυσμό περίπου στα 5,5 εκατομμύρια πολίτες. Η Πορτογαλία έχει 1586 και το Βέλγιο 1460 μ πληθυσμό 10 εκατομμύρια κατοίκους. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι πρέπει να πούμε κι ένα ευχαριστώ σε αυτούς τους 300 νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς που σηκώνουν το βάρος του συστήματος υγείας με ευπρέπεια και αξιοπιστία αναπτύσσοντας όλες τις σύγχρονες υπηρεσίες που μπορούν (π.χ. τηλεφαρμακευτική best practice στην Ευρώπη 2019).
Θεωρούμε ότι οι φαρμακοποιοί συνολικά, ανεξαρτήτως του χώρου εργασίας (νοσοκομείο, κοινότητα, ΕΟΠΥΥ) θα πρέπει να συνεργάζονται για το καλό των ασθενών και τη στήριξη του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Και η ΠΕΦΝΙ πάντα προς αυτήν την κατεύθυνση στοχεύει και δουλεύει. Δυστυχώς δεν υπάρχει η ανάλογη αντιμετώπιση από τους άλλους πυλώνες. Και με την ευκαιρία να σας ενημερώσω πως ότι η ΠΕΦΝΙ έχει πλέον στους κόλπους της και τους στρατιωτικούς φαρμακοποιούς και τους φαρμακοποιούς των ιδιωτικών νοσοκομείων. Θεωρούμε λοιπόν ότι οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες ώστε να διαμορφωθούν ενιαίες διαδικασίες στη νοσοκομειακή φαρμακευτική και στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών συνολικά από τα νοσοκομεία της χώρας μας και τις συμπληρωματικές δομές τους».