Ποιοι οι προδιαθεσικοί παράγοντες, ποια η θεραπευτική προσέγγιση.
Στην υπηρεσία του κοινού βρίσκεται εδώ και δύο χρόνια το Τμήμα Καθ’ Έξιν Αποβολών της Β’ Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, βοηθώντας σημαντικά ένα 10% των ζευγαριών που αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα.
Όπως αναφέρει ο επίκουρος καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας ΕΚΠΑ και υπεύθυνος του Τμήματος Θεόδωρος Καλαμπόκας, ένα ποσοστό 25-50% των περιστατικών είναι ανεξήγητης αιτιολογίας. Σε συνέντευξη που παραχωρεί στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου μιλά αναλυτικά για τους προδιαθεσικούς παράγοντες των αποβολών, την αντιμετώπιση των αιτιών που είναι πολλές, καθώς επίσης και για την πολύπλευρη θεραπευτική προσέγγιση που σε κάποιες περιπτώσεις όταν δεν είναι εφικτή, τα ζευγάρια μετά από προτροπή των γιατρών, οδηγούνται στην παρένθετη μητρότητα.
Το σίγουρο είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μία και μόνη θεραπεία, καθότι το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό και οι επιστήμονες ευελπιστούν ότι τα διαγνωστικά εργαλεία που εξελίσσονται αλματωδώς, θα τους δώσουν μέσα στα επόμενα χρόνια απαντήσεις για μία μεγάλη μερίδα γυναικών που χωρίς προφανή λόγο αποβάλλουν επαναλαμβανόμενα. Όπως επισημαίνει ο υπεύθυνος του Τμήματος Καθ’ έξιν Αποβολών Θεόδωρος Καλαμπόκας, στο Αρεταίειο, καλύπτεται το μεγαλύτερο κομμάτι των δαπανηρών εξετάσεων που χρειάζονται για αυτά τα περιστατικά και προσφέρεται ολοκληρωμένη γενετική και ιατρική καθοδήγηση. «Έχουμε αναπτύξει και ένα ειδικό τμήμα ψυχολογικής υποστήριξης ζευγαριών με καθ’ έξιν αποβολές, το οποίο είναι το μόνο που λειτουργεί σε πανελλαδικό επίπεδο», αναφέρει εμφατικά, ενώ σε άλλο σημείο της συνέντευξης του μιλά για τα λεγόμενα «πατρικά» όπως είχαν ονομαστεί εμβόλια που καταργήθηκαν εδώ και μία τουλάχιστον δεκαετία, «καθότι τεκμηριώθηκε επιστημονικά ότι δεν είχαν καμία κλινική χρησιμότητα, ενώ υπήρξαν και αναφορές και για συσχετίσεις με λευχαιμία».
Πότε λογίζεται καθ’ έξιν αποβολή ;
Με τα επιστημονικά δεδομένα της τελευταίας πενταετίας ένα ζευγάρι (γιατί πρέπει να μιλάμε για ζευγάρι και όχι για τη γυναίκα, όπως λέγαμε παλαιότερα, γιατί είναι κοινή η αιτιοπαθογένεια) πρέπει να έχει τουλάχιστον δύο αποβολές στο κλινικό ιστορικό του, για να θεωρηθεί ότι εμπίπτει σε αυτόν τον ορισμό. Και έτσι η διερεύνηση του ζευγαριού πρέπει να γίνεται νωρίτερα από ό,τι γινόταν παλαιότερα που ο ορισμός ενέπιπτε στις 3 καθ’ έξιν αποβολές.
Τι εννοείτε κοινή αιτιοπαθογένεια; Μπορεί να φταίει και το γενετικό υλικό του άνδρα, πχ να μην είναι φιλόξενο στη μήτρα και για αυτό να επισυμβαίνει η αποβολή;
Αυτό το οποίο αναφέρετε είναι ένα επιστημονικό ερευνητικό ερώτημα πολλών δεκαετιών. Ψάχνουμε δηλαδή να βρούμε το πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζει το κύημα. Ωστόσο καμιά φορά, είτε λόγω δικών μας αντιλήψεων, ή κακής επιστημονικής ενημέρωσης, είτε για άλλους λόγους, «κοιτάμε» μόνο τη γυναίκα και ξεχνάμε να «κοιτάξουμε» τον άνδρα, ο οποίος ενδέχεται να έχει ένα γενετικό νόσημα που μπορεί να αποτελεί αιτία για καθ’ έξιν αποβολές.
Σε τι ποσοστό ευθύνεται ο άνδρας και σε τι ποσοστό η γυναίκα, για τις καθ’ έξιν αποβολές;
Περίπου 50% ο καθένας.
Ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες;
Υπάρχουν προδιαθεσικοί παράγοντες που αφορούν σε καταστάσεις, οι οποίες εμπίπτουν στη λειτουργία του αιμοποιητικού συστήματος. Είναι αυτό που λέμε θρομβοφιλίες. Ο οργανισμός δηλαδή βρίσκεται σε μία κατάσταση υπερπηκτικότητας του αίματος και αυτό αποτελεί μια βασική αιτία καθ’ έξιν αποβολών. Υπάρχουν γενετικοί παράγοντες που μπορεί να αφορούν στα μέλη του ζευγαριού, ενδοκρινολογικά αίτια, που μπορεί πάλι να αφορούν και τους δύο, αλλά είναι λίγο συνηθέστερα στις γυναίκες. Αυτά αφορούν καταστάσεις όπως ο υποθυρεοειδισμός, δηλαδή η περίπτωση κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας της γυναίκας δεν λειτουργεί με το δέοντα τρόπο για να υποστηρίξει μία αναπτυσσόμενη εγκυμοσύνη. Άλλος προδιαθεσικός παράγων είναι η υπερπρολακτιναιμία, η δυσλειτουργία δηλαδή ενός αδένα του οργανισμού της γυναίκας που λέγεται υπόφυση. Και όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα και χαρακτηριστικά αίτια καθ’ έξιν αποβολών. Από κει και πέρα υπάρχουν ανατομικές αιτίες που έχουν να κάνουν πχ με το διάφραγμα της μήτρας, τις συμφύσεις, ή άλλες ανωμαλίες του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, που αφορούν καταστάσεις στις οποίες η γυναίκα δεν έχει μία φυσιολογικού μεγέθους μήτρα, ή και καθόλου μήτρα.
Υπάρχουν περιπτώσεις που δεν ανευρίσκεται το αίτιο;
Δυστυχώς ένα πολύ μεγάλο ποσοστό από 25-μέχρι και 50% κατά άλλους συγγραφείς, των περιπτώσεων συνολικά, όσο καλό ψάξιμο και να κάνουμε δεν βρίσκουμε κάποιο αίτιο. Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για ιδιοπαθή αίτια και δυστυχώς, αυτά είναι και τα πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν, δηλαδή ψάχνουμε και δεν βρίσκουμε κάτι, αλλά δυστυχώς αυτό αφορά στο τι έχουμε διαγνωστικά διαθέσιμο στα χέρια μας το 2025. Είμαι σίγουρος ότι τα προσεχή χρόνια και εύχομαι όσο το δυνατόν πιο γρήγορα να γίνει αυτό, δηλαδή να πάρουμε πολλές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα.
Και τι κάνετε σε αυτές τις περιπτώσεις;
Ανάλογα με τον αριθμό των αποβολών και ανάλογα με το πόσο ενδελεχής είναι η κλινική διερεύνηση του αιτίου, μπορούμε να προτείνουμε διάφορες λύσεις στις γυναίκες από απλές εμπειρικές μεθόδους, μέχρι να υποδείξουμε στο ζευγάρι την πρακτική της παρένθετης μητρότητας, η οποία όμως δεν ακολουθείται συχνά στην Ελλάδα.
Αυτή τη στιγμή ποια είναι η θεραπεία πρώτης γραμμής;
Ανάλογα με το αίτιο. Αν είναι ανατομικό όπως πχ οι συμφύσεις γίνεται χειρουργική αντιμετώπιση, αν το αίτιο είναι η θρομβοφιλία, ή ενδοκρινολογικό όπως πχ ο υποθυρεοειδισμός γίνεται φαρμακευτική θεραπεία.
Άρα είναι πολύπλευρη η αντιμετώπιση γιατί είναι πολυπαραγοντικά τα αίτια.
Πρέπει να δώσουμε πολύ μεγάλη βαρύτητα στην εύρεση του αιτίου, γιατί αφενός δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση των διαγνωστικών μέσων που έχουμε αυτή τη στιγμή στη διάθεση μας, και αφετέρου για να μην ταλαιπωρείται το ζευγάρι οικονομικά και ψυχολογικά και βεβαίως, για να βρίσκεται η πραγματική λύση.
Η θρομβοφιλία από τη μέχρι στιγμής κουβέντα μας αντιλαμβάνομαι ότι είναι από τα πιο σοβαρά αίτια για καθ’ έξιν αποβολές. Τελικά αυτές οι γυναίκες μπορούν να φέρουν σε πέρας μία κύηση;
Βεβαίως και είναι από τις χαρακτηριστικές εκείνες περιπτώσεις που η σωστή διάγνωση και η σωστή θεραπεία χαρίζει στο ζευγάρι το παιδάκι που τόσο επιθυμεί.
Πριν από μερικές δεκαετίες γινόντουσαν τα λεγόμενα «πατρικά εμβόλια» (σσ ενδοδερμική χορήγηση λεμφοκυττάρων από το αίμα του ανδρός, στη γυναίκα) που στη συνέχεια αμφισβητήθηκαν. Αυτή τη στιγμή αναπτύσσονται εμβόλια για την αντιμετώπιση του προβλήματος;
Ευτυχώς την τελευταία δεκαετία, για να μη σας πω εικοσαετία, ανάλογα με το είδος-γιατί υπήρχαν διάφοροι υπότυποι- έχουν καταργηθεί και δεν χρησιμοποιούνται αυτά τα εμβόλια στην κλινική πρακτική, γιατί δεν έχει αποδειχθεί καμία κλινική χρησιμότητα σε κανένα επίπεδο θεραπευτικής παρέμβασης για το ζευγάρι. Και παρότι υπάρχουν περιπτώσεις κλινικών αναφορών για συσχέτιση με λευχαιμίες, δεν φάνηκε να υπάρχει απόλυτη συσχέτιση. Δηλαδή δεν έπαθε λευχαιμία κάθε γυναίκα που έκανε το εμβόλιο. Ωστόσο και αυτές οι αναφορές απετέλεσαν μία ακόμη αιτία που καταργήθηκε η εφαρμογή τους, τουλάχιστον σε σοβαρό επιστημονικό επίπεδο. Αυτή τη στιγμή αυτό που γίνεται στο ερευνητικό πεδίο είναι η προσπάθεια τροποποίησης του ανοσοποιητικού συστήματος, μέρος της οποίας είναι και η χρήση εμβολίων.
Η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει τις ίδιες πιθανότητες αποβολής; Και στα δέκα ζευγάρια που έχουν πρόβλημα με επαναλαμβανόμενες αποβολές πόσα από αυτά προτρέπετε σε εξωσωματική;
Τα αποτελέσματα σε ό,τι αφορούν τις αποβολές και τις καθ’ έξιν αποβολές είναι ακριβώς τα ίδια, είτε έχει γίνει εξωσωματική, είτε όχι. Ωστόσο δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, διότι καμία επιστημονική μελέτη δεν μας έχει αποδείξει σαφές όφελος από τη χρήση της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στο συγκεκριμένο πρόβλημα, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως πχ όταν υπάρχει ένα γενετικό πρόβλημα σε έναν ή και στους δύο γονείς.
Πολλές εξετάσεις, για το πρόβλημα των καθ’ έξιν αποβολών είναι γνωστό ότι είναι αρκετά δαπανηρές. Το Ιατρείο στο Αρεταίειο τι καλύπτει;
Στο πανεπιστημιακό μας νοσοκομείο καλύπτουμε το μεγαλύτερο κομμάτι των εξετάσεων αυτών, προσφέρουμε ολοκληρωμένη γενετική και ιατρική συμβουλή και μάλιστα έχουμε δώσει ιδιαίτερο βάρος και στην ψυχική υποστήριξη αυτών των ζευγαριών, που είναι ένα μείζον θέμα. Για αυτό και έχουμε αναπτύξει ένα ειδικό τμήμα ψυχολογικής υποστήριξης ζευγαριών με καθ’ έξιν αποβολές, το οποίο είναι το μόνο που λειτουργεί σε πανελλαδικό επίπεδο, και το οποίο και αυτό συνδράμει στην επίλυση του ζητήματος αυτού στο σύνολό του και στην αντιμετώπιση των συνεπειών που μπορεί να υπάρχουν για το ζευγάρι. Το τηλέφωνο της μονάδας που μπορεί κάποιος να κλείσει εντελώς δωρεάν ραντεβού καθημερινές από τις 7 το πρωί έως τις 2,30 το μεσημέρι είναι το 210 72 86 278. Γίνεται η απόλυτη κλινική εκτίμηση και από κει και πέρα γίνονται και οι όποιες εργαστηριακές εξετάσεις είναι απολύτως και χρήσιμες και απαραίτητες, στη διερεύνηση του ζευγαριού.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ